Udane złapanie rakiety Starship przez wieżę startową otworzyło NASA drogę do kolejnych testów przed powrotem ludzi na Księżyc. Agencja zmieniła też plan misji Artemis, a pierwsze załogowe lądowanie ma się odbyć na Artemis IV, przed końcem 2028 roku.
Starship złapany w powietrzu
W sobotę SpaceX po raz pierwszy złapał Starship przy wieży startowej. Dla firmy to szansa na szybsze ponowne użycie pojazdów i wdrażanie nowej generacji satelitów Starlink. NASA liczy z kolei, że częstsze starty przyspieszą prace nad wersją Starshipa, która ma wozić astronautów na powierzchnię Księżyca.
Na początku przyszłego roku SpaceX chce uruchomić drugie stanowisko startowe Starshipa w Centrum Kosmicznym Kennedy’ego na Florydzie. Powstaje tam też druga fabryka tych rakiet, obok istniejącej w Starbase w Teksasie. Test tankowania na orbicie, przesunięty już o dwa lata względem planów z końca 2024 roku, ma się odbyć w przyszłym roku.
Artemis III: test na orbicie okołoziemskiej
Artemis III nie poleci już na Księżyc. Czteroosobowa załoga wystartuje rakietą SLS w kapsule Orion na niską orbitę okołoziemską. Tam Orion zadokuje najpierw do lądownika Blue Moon firmy Blue Origin na dwa dni testów, a astronauci wejdą do jego kabiny, by sprawdzić systemy podtrzymywania życia. Potem Orion połączy się na dwie godziny ze Starshipem, do którego załoga nie wejdzie.
Steve Creech, kierownik programu lądowników załogowych NASA, tłumaczy ten podział tak: SpaceX ma skupić się na tankowaniu, a ma już doświadczenie z podtrzymywaniem życia dzięki kapsule Dragon. Blue Origin takiego doświadczenia ma znacznie mniej. Przy Starshipie sprawdzone zostanie za to sterowanie całym zestawem, bo przy tej misji ten pojazd przejmie kontrolę nad połączonymi statkami. Jak powiedział Creech: „Chodziło o to, żebyśmy skupili się na dokowaniu”.
NASA dodała też nowe wymagania. SpaceX ma na ziemi przetestować prototyp kabiny załogowej o nazwie Cabin One. Blue Origin ma przeprowadzić próbę z trzema silnikami BE-7 w komorze próżniowej w Ohio. Pierwszy testowy lot Blue Moon w wersji Mark 1 planowany jest na początek przyszłego roku, po opóźnieniu spowodowanym majową eksplozją rakiety na platformie startowej.
Prostszy plan lądowań
Zmieniono też architekturę kolejnych misji. Zrezygnowano z 90-dniowego oczekiwania Oriona na orbicie księżycowej, które mocno komplikowało pracę nad lądownikami. Początkowy pobyt na powierzchni skrócono z sześciu i pół do czterech dni. Orion ma spotykać się ze Starshipem na wysokiej orbicie okołoziemskiej, skąd Starship poniesie go ku Księżycowi. Nie wiadomo jeszcze, czy wymagać to będzie tankowania powyżej niskiej orbity. W przypadku Blue Moon lądownik połączy się z Orionem przy Księżycu, a tankowanie nie będzie potrzebne, ale potrzeba czterech startów rakiety New Glenn.
Nierozstrzygnięte pozostają kolejne kwestie. NASA nie wybrała jeszcze lądownika dla Artemis IV i nie wiadomo, czy nowy górny stopień Centaur dla SLS będzie gotowy na czas. Oba lądowniki muszą przejść bezzałogowe testy lądowania, planowane na koniec 2027 lub początek 2028 roku, z lądowaniem i ponownym startem z Księżyca.
Co to oznacza dla Polski
Polska jest sygnatariuszem porozumień Artemis i ma własny sektor kosmiczny, więc zmiany harmonogramu mogą mieć znaczenie dla polskich firm i instytucji zaangażowanych we współpracę z NASA oraz ESA. Z artykułu nie wynika jednak, by nowe ustalenia bezpośrednio dotyczyły polskich podmiotów.
Dla zwykłego odbiorcy najważniejsze jest to, że powrót ludzi na Księżyc zależy od testów, które dopiero się zaczynają. Termin z końca 2028 roku może się jeszcze przesunąć.
Źródło: Ars Technica – „NASA’s new Moon plan is taking shape, but some big questions remain”
