Napad padaczkowy nie zawsze oznacza drgawki i utratę przytomności, a pojedynczy napad nie musi oznaczać padaczki. Tak wyjaśnia epileptolog dr Henry Yang z amerykańskiej kliniki UCR Health. Przy okazji listopadowego Miesiąca Świadomości Padaczki w USA lekarz omówił objawy, pierwszą pomoc, diagnostykę i nowe możliwości leczenia.
Napad to jeszcze nie padaczka
Padaczka to przewlekła choroba układu nerwowego. Przyczyną są nadmiernie pobudzone lub zaburzone sygnały elektryczne w mózgu, które prowadzą do nawracających, niesprowokowanych napadów. Według Yanga kluczowe jest rozróżnienie między chorobą a objawem. Lekarz podkreśla: „Najlepiej traktować napad jako objaw, który może mieć wiele różnych przyczyn”.
O padaczce mówimy wtedy, gdy bez leczenia przeciwpadaczkowego należy spodziewać się kolejnych napadów. U dorosłych często wynika ona z uszkodzenia mózgu, na przykład po urazie, udarze lub krwawieniu. Napad może też pojawić się z przyczyn przejściowych, takich jak niski poziom sodu we krwi czy zatrucie lekami. Gdy taki problem zostanie wyleczony i nie wróci, osoba bez padaczki nie powinna mieć kolejnych napadów.
Jak wygląda napad i jak pomóc
Napad bywa dużo mniej spektakularny, niż większość osób sądzi. Zależy od tego, które obszary mózgu przestają działać prawidłowo. Przed ewentualnym drgawkowym napadem z utratą przytomności mogą pojawić się subtelniejsze sygnały. W napadzie ogniskowym są to:
- chwilowy brak reakcji na otoczenie,
- wpatrywanie się w jeden punkt,
- mruganie,
- drżenie lub drgania po jednej stronie ciała.
Chory często nie zdaje sobie sprawy, że coś się stało, i zachowuje się, jakby nic się nie wydarzyło.
Jeśli widzisz napad, zadzwoń po pomoc. Powoli połóż osobę na ziemi i ułóż ją na boku w pozycji bocznej, żeby nie zakrztusiła się śliną czy wydzieliną. Usuń z otoczenia przedmioty, o które mogłaby się uderzyć. Nie wkładaj niczego do ust i nie unieruchamiaj chorego na siłę, bo takie działania częściej szkodzą, niż pomagają.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie opiera się głównie na rezonansie magnetycznym mózgu i badaniu EEG. EEG pokazuje, czy fale mózgowe są prawidłowe, czy widać w nich zmiany zwiększające ryzyko kolejnych napadów. Ich układ pomaga też ustalić, z jakiej okolicy mózgu napady pochodzą, a to wpływa na wybór terapii. Yang zwraca uwagę, że niektóre napady są trudne do rozpoznania nawet dla specjalisty bez EEG.
Leczenie zawsze zaczyna się od leków przeciwpadaczkowych. Jeśli po wypróbowaniu dwóch leków w odpowiednich dawkach napady nadal są częste, mówi się o padaczce lekoopornej. Wtedy po miesiącach planowania i szczegółowych badań można rozważyć leczenie operacyjne:
- usunięcie niewielkiego fragmentu nieprawidłowej tkanki mózgowej,
- termoablację laserową (LITT), która niszczy zmienioną tkankę bez otwartej operacji,
- wszczepienie urządzenia RNS, które wykrywa napad i przerywa go słabymi impulsami elektrycznymi,
- wszczepienie stymulatora nerwu błędnego (VNS).
Kiedy zgłosić się do specjalisty i co z tego wynika w Polsce
Zdaniem Yanga do epileptologa warto się zgłosić, gdy napady trwają mimo regularnego przyjmowania leków albo gdy skutki uboczne są nie do zniesienia. Konsultacja jest też wskazana przed próbą odstawienia leków po latach bez napadów. Bezwzględnie potrzebują jej kobiety w ciąży lub planujące ciążę, bo trzeba dobrać możliwie bezpieczne leki i korygować dawki w trakcie ciąży i po porodzie. Lekarz radzi też porozmawiać z bliskimi o planie działania na wypadek napadu i powiedzieć lekarzowi, jak choroba i leki wpływają na codzienne życie.
W praktyce ta wiedza przydaje się także w Polsce, bo zasady pierwszej pomocy są podobne. Po pomoc dzwonimy pod numer alarmowy 112. Terapie opisane w wywiadzie, w tym operacje i implanty, są zazwyczaj dostępne w wyspecjalizowanych ośrodkach, a nie w każdej poradni. Dostępność i refundacja zależą od przepisów i konkretnego ośrodka, więc o możliwości kwalifikacji najlepiej zapytać neurologa prowadzącego. Nie należy też samodzielnie zmieniać ani odstawiać leków.
Źródło: Medical Xpress – „Understanding epilepsy and seizures: Q&A with epileptologist”
